* Kazanımlar: 1. Bilim ile güzel sanatların farklılığını belirler.
2. İnsan etkinliklerinin güzel sanatlar içindeki yerini belirler.
3. Güzel sanatların hangi ölçütlere göre sınıflandığını belirler.
4. Güzel sanat eserlerinin özelliklerini açıklar.
5. Güzel sanatların insan hayatındaki yerini ve önemini belirler.
6. Sanat ve sanatçı ilişkisini örneklerle açıklar.
7. Her düzeydeki öğretici ve fayda sağlayan eserlerle sanat eserlerini birbirinden ayırır.
8. Edebiyatın güzel sanatlar içerisindeki yerini açıklar.
9. Edebiyatın dille gerçekleştirilen güzel sanat etkinliği olduğunu metinlerden örnekler vererek açıklar.
- Güzel Sanatlar: İnsanların tabiat karşısındaki duygu ve düşün-celerini çizgi, renk, biçim, ses, söz ve ritim gibi unsurlarla güzel ve etkili biçimde ve kişisel bir üslupla ifade etme çabasından do-ğan ruhsal bir faaliyettir.
- Bilim: Evrenin ya da olayların bir bölümünü konu olarak seçen, deneysel yöntemlere ve gerçekliğe dayanarak yasalar çıkarmaya çalışan, bunu düzenli bilgi haline dönüştüren çalışmalar bütünüdür.
* Bilim ile Güzel Sanatlar Arasındaki Farklar
1- Bilimde öğreticilik esasken, güzel sanatlarda sanat yapmak esastır.
2- Bilimsel eserde kelimeler temel anlamıyla kullanılırken, sanat eserinde yan anlamlar devreye girer.
3- Bilim, olanı olduğu gibi aktarırken; sanat, olanı sanatçının görüş ve düşüncesine göre anlatır (kurgusaldır).
4- Bilim; somut gerçekleri soyut formüller, teoriler ve yasalarla anlatmaya çalışır. Sanat ise soyut duygu ve düşünceleri somut ola-rak ortaya koyar.
5- Bilimde doğruluk, sanatta ise güzellik aranır.
6- Bilim nesneldir, kişiden kişiye değişmeyen gerçekleri açıklar. Sanat özneldir (kişiseldir); bireysel duyguları, hayalleri yansıtır.
7- Bilim akla, sanat ruha hitap eder.
* Güzel Sanatların Sınıflandırılması: Güzel sanatlar kullanılan malzemeye göre sınıflandırılır.
a) İşitsel (Fonetik) Sanatlar: Dil ve sesi malzeme olarak kullanır.
- Müzik
- Edebiyat
b) Görsel (Plastik) Sanatlar: Kullandığı malzeme maddedir.
- Mimari
- Heykel
- Resim
- Hat
- Kabartma
- Tezhip
- Minyatür
c) Dramatik (Ritmik) Sanatlar: Kullandığı malzeme harekettir.
- Tiyatro
- Dans
- Sinema
- Bale
- Opera
|
* Güzel Sanat Eserlerinin Özellikleri
1- Sanat eseri dış dünyanın sanatçı tarafından yorumlanarak de-ğiştirilmesi sonucunda ortaya çıkar.
2- İnsanda coşku ve estetik haz uyandırır.
3- Sanat eseri açıklamaktan, öğretmekten ziyade sezdirir, duyu-rur, düşündürür, çağrıştırır, hissettirir.
4- Sanat eseri özgün ve biricik bir yapıdır.
5- Sanat eseri, insanla birlikte var olmuştur ve onun ihtiyaçların-dan doğmuştur.
6- Sanat eserinin kendi anlamından öte; okunduğu, seyredildiği ve duyulduğu yerde kazandığı anlamı vardır.
* Güzel Sanatların İnsan Hayatındaki Yeri ve Önemi
Sanat; insanın kendisini ifade etmesine ve yaratıcılık özellik-lerini geliştirmesine imkân sağlar. Sanat, hayatı yaşanır hale geti-rir ve güzelliklerin paylaşılmasına aracı olur. Bir resim bizi anıları-mıza götürebilir, hayallerimizi canlandırabilir, duygularımızı yansı-tabilir. Bir müzik parçası özlemlerimizi anlatabilir, sevgimizi ifade edebilir.
Yani sanat, hayatın içindedir ve bizi de hayata bağlar. Hayatın kalitesini artırır. Bizi kendimizle yüzleştirir. Sanatçıyla ve top-lumla iletişime davet eder. İnsanı ve toplumu sakinleştirir.
* Sanat ve Sanatçı İlişkisi
Sanatçı, herkesin duyduğunu, gördüğünü, hissettiğini, düşün-düğünü; farklı şekilde duyan, gören, hisseden, düşünen, yorumla-yan, yansıtandır. Her sanat eseri, o eserin sanatçısının dimağından doğar. Sanatçı, eseriyle aslında kendini ortaya koyar. Bu nedenle sanat eserinin taklit olması mümkün değildir. Sanat eseri hiçbir özelliğiyle başka eserlere benzemez. Bu yüzden sanatçının en te-mel özelliği yaratıcılıktır.
* Fayda Sağlayan Eserlerle Sanat Eserinin Farkı
Zanaat: İnsanların maddeye dayanan gereksinimlerini karşıla-mak için yapılan, öğrenimle birlikte deneyim, beceri ve ustalık ge-rektiren işlere denir. Dokumacılık, kuyumculuk, kunduracılık birer zanaattır. Güzel sanatlar ise insanda coşku ve estetik haz uyan-dıran etkinliklerdir.
Zanaatkâr, maddeyi, faydalı olsun diye; sanatkâr ise güzel ve özgün olsun diye işler. Bu amaç farklılığı güzel sanatlarla zanaat-lar arasındaki ayrımın en yalın ifadesidir. Söz gelimi, bir heykeltı-raş da ağaca biçim verebilir, bir marangoz da. Marangoz oturul-ması amacıyla sandalye yapar, sanatçı ise estetik güzellik amacıyla heykel yapar. Sanatçıyla zanaatkârın maddeyi işleme biçimleri de farklıdır. Heykeltıraş, heykele alışılmışın dışında, yeni ve özgün biçimler verir. Marangoz ise sandalyeye bilinen ve tekrar edilen biçimler verir. Sonuçta sanat, zanaattan farklı olarak tektir, biri-ciktir ve bir yaratıcılığın eseridir.
* Edebiyatın Güzel Sanatlar İçerisindeki Yeri
- Edebiyat: Duygu, düşünce ve hayallerin kişide beğeni uyandıra-cak biçimde söz ya da yazıyla ortaya konmasıdır.
Edebiyatın sanat olarak malzemesi kelimelerdir ve edebiyat dille yapılan güzel sanat etkinliğidir. Diğer sanat dallarında olduğu gibi, estetik (güzellik, güzellik duygusu) edebiyatın da en önemli ögelerindendir. Edebiyatta fayda her zaman ikinci plandadır.
|
01 Ekim 2012
GÜZEL SANATLAR VE EDEBİYAT
